In dit menu-item geven wij dagboeken weer, die geschreven zijn door Nederlandse krijgsgevangenen. Deze dagboeken zijn deels te vinden op de website Het geheugen van Nederland (http://www.geheugenvannederland.nl) of in de archieven van het NIMH of het NIOD. Enkele dagboeken zijn door familie beschikbaar gesteld en door ons gedigitaliseerd. In een enkel geval is een dagboek gereconstrueerd aan de hand van teruggevonden brieven, andere egodocumenten, interviews en archiefmateriaal. Sinds 2016 zijn ongeveer 60 dagboeken op deze manier digitaal gemaakt.

De dagboeken laten wij “print on demand” drukken bij EZbook.nl waar wij en ook de families heel erg tevreden over zijn. De dagboeken zijn via www.krijgsgevangen.nl echter niet in gedrukte vorm te bestellen. Wij adviseren u echter graag als u materiaal heeft dat u uitgewerkt en gedrukt zou willen zien!

Copyright
Het staat u vrij de beschikbaar gestelde dagboeken te downloaden en te lezen. Dit wil echter niet zeggen dat het “open data” is. Het is niet toegestaan om de dagboeken te uploaden naar andere websites en op die manier verder te verspreiden. Wij vragen u om bij gebruik van de data www.krijgsgevangen.nl als bron te vermelden.

1. Dagboek van mijn krijgsgevangenschap te Neurenberg, Stanislau en Neu-Brandenburg

Door J.G. Sutherland – Zevenster – Driebergen – 1985 – ISBN 90 70414 82 1

2. Dagboek 1943-1945

Door A.G. Verhulst KGF 97401, krijgsgevangene in Stalag IV B Mühlberg – bol.com – ISBN 9789402105254

3. Dagboek krijgsgevangenschap Generaal-majoor A.A. van Nijnatten Kgf 32029

Door Johan van Hoppe bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser van mei-juli 1942. Klik hier voor het pdf-bestand.

4. Dagboek krijgsgevangenschap Sergeant J. Sep Kgf 104357

Door Johan van Hoppe bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Stalag XI A Altengrabow, Stalag V A Ludwigsburg, Stalag 327 Nehrybka, Stalag 369 Kobierzyn en Stalag IV B Mühlberg van mei 1943 – mei 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

5. Dagboek krijgsgevangenschap Eerste-Luitenant M.P. van Hoof Kgf 31549

Door Johan van Hoppe bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser, Stalag 371 Stanislau en Oflag 67 Neubrandenburg van mei 1942 – mei 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

6. Dagboek krijgsgevangenschap Kapitein M.P. Kokje Kgf 30105

Door Eric van der Most bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser, Stalag 371 Stanislau en Oflag 67 Neubrandenburg van mei 1942 – mei 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

7. Dagboek krijgsgevangenschap Kolonel G. Higly Kgf 30469

Door Eric van der Most bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser en Stalag 371 Stanislau van mei 1942 – dec 1942. Klik hier voor het pdf-bestand.

8. Dagboek krijgsgevangenschap Soldaat A. Merki Kgf 96791

Door Eric van der Most bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Stalag IV B Mühlberg, Stalag XVIII C Markt Pongau, Graz, Waltersdorf en Stalag XVIII A Wolfsberg van juli 1943 – juni 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

9. Dagboek krijgsgevangenschap Mr P.L.J.M.A. Müller Kgf 7542

Door Eric van der Most bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Oflag XXI C/H Schildberg, Oflag XXI C/Z Grüne bei Lissa en Oflag 67 Neubrandenburg van juni 1943 – juni 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

10. Relaas krijgsgevangenschap Vaandrig W.A. Ruyten Kgf 105260

Het relaas van Wim Ruyten over zijn studenten-krijgsgevangenschap in Stalag XI A Altengrabow, Stalag 371 Stanislau, Stalag 327 Nehrybka, Stalag 369 Kobierzyn en Oflag 67 Neubrandenburg van mei 1943- juni 1945 en de bezoeken in 1998 en 2015 aan de kampen. Klik hier voor het pdf-bestand.

11. Dagboek krijgsgevangenschap Tweede-Luitenant G.A.G. Kuys Kgf 31063

Door Johan van Hoppe en Marijke Kuys bewerkte dagboek over zijn krijgsgevangenschap in Oflag XIII B Neurenberg-Langwasser, Stalag 371 Stanislau en Oflag 67 Neubrandenburg van mei 1942 tot juni 1945. Vooral interessant zijn de vele etiketten van artikelen uit Rode Kruispakketten die door Albert zijn bewaard. Klik hier voor het pdf-bestand.

12. Dagboek krijgsgevangenschap Vaandrig C.G. van Leeuwen Kgf 105644

Door Kees van Leeuwen zelf in 1993 opgetekende ervaringen uit zijn studenten-krijgsgevangentijd in Stalag XI A Altengrabow, Stalag XXI C Schildberg en Oflag 67 Neubrandenburg. Klik hier voor het pdf-bestand.

13. Gedenkboek Ilag VII/Oflag Tittmoning door Kolonel Th. J. Reeser Kgf 30927

Door Eric van der Most bewerkte gedenkboek over het leven in Ilag VII/Oflag Tittmoning van juni 1944 tot mei 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

14. Dagboek krijgsgevangenschap Korporaal Jo de Groot Kgf 97474

Door zoon Cor de Groot bewerkte dagboeken van zijn vader, kampioen boksen, over zijn krijgsgevangentijd in de kampen Stalag IV B Mühlberg, Stalag XVIII C Markt Pongau, Stalag XVIII A Wolfsberg, Klagenfurt en Graz. Klik hier voor het pdf-bestand.

15. Herinneringen krijgsgevangenschap Soldaat Adriaan Johannes Augusteijn Kgf 97143

Door neef Eric Augusteijn en daarna door Eric van der Most bewerkte aantekeningen en interview van Adri in 1995. Was na Stalag IV B Mühlberg werkzaam in Arbeitskommando’s in Weinböhla, HASAG (Leipzig) en in Möckau. Klik hier voor het pdf-bestand.

16. Dagboek krijgsgevangenschap Sergeant Arie M. Veltkamp Kgf 104075

Door Eric van der Most bewerkte dagboekaantekeningen (onvolledig) over de tijd in Stalag XI Altengrabow, Stalag XII D Trier en Stalag IV B Mühlberg. De tijd doorgebracht in Stalag 369 Kobierzyn en daarna weer Stalag IV B Mühlberg ontbreekt. Klik hier voor het pdf-bestand.

17. Bruidegom achter prikkeldraad. Uitzichtloze briefwisseling met een krijgsgevangene in Stanislau en Neubrandenburg, 1943-1945.

Oorlogspost tussen 2e Luitenant Henk de Pater en zijn echtgenote Puck en zijn ouders. Door Rob Hirdes en André Horlings bewerkt en aangevuld met allerlei informatie. Klik hier voor het pdf-bestand.

18. Dagboek krijgsgevangenschap Soldaat Halbe Tjepkema Kgf 105713

Door Eric van der Most bewerkte dagboekaantekeningen over de tijd in Stalag XI A Altengrabow, Stalag IV B Mühlberg en de Arbeitskommando’s 231 en 269 in Leipzig. Klik hier voor het pdf-bestand.

19. Dagboek krijgsgevangenschap Sergeant Wim Hamakers Kgf 104364

Door Eric van der Most bewerkte dagboekaantekeningen over de tijd in Stalag XI Altengrabow, Stalag V A Ludwigsburg, Stalag 327 Przemysl, Stalag 369 Kobierzyn en Stalag IV B Mühlberg. Klik hier voor het pdf-bestand.

20. Dagboek krijgsgevangenschap Sergeant Goossen Doornewaard Kgf 96431

Door Johan van Hoppe bewerkte dagboekaantekeningen over de krijgsgevangenschap van de politieagent Goossen Doornewaard in Stalag IV B Mühlberg. Samen met 23 andere politieagenten werd Goossen in krijgsgevangenschap gevoerd als vergelding op de moord op de Opperluitenant van politie Pieter Kaay op 3 juli 1943 in Enschede. Klik hier voor het pdf-bestand.

21. Brieven van Bram Keijzer 1943-1944

Door Johan van Hoppe bewerkte brieven van de agent Bram Keijzer Kgf 96427, die samen met 23 andere politieagenten uit Enschede in krijgsgevangenschap wordt gevoerd. Na een korte tijd in Stalag IV B Mühlberg wordt Bram tewerkgesteld in Melzwig en Eisleben (Stalag IV D Torgau). 2 Maanden na zijn vertrek naar Duitsland wordt zoon Jan geboren. Enkele weken na de 1e verjaardag van Jan overlijdt Bram aan de gevolgen van difterie. Zoon en vader hebben elkaar nooit gekend. De inhoud wordt hier niet gepubliceerd op verzoek van de familie.

22. Dagboek krijgsgevangenschap van Vaandrig Herman Pieter Blonk Kgf 105264

Jaren geleden kreeg Johan van Hoppe van een onbekende een 3-tal schriftjes, die hij had gevonden in een stapel boeken. Het bleken de dagboekjes te zijn van Herman Blonk, die als student in 1943 weigert de loyaliteitsverklaring te tekenen en die in plaats van te gaan werken in Duitsland, kiest voor krijgsgevangenschap. Route: Stalag XI A Altengrabow, Stalag 371 Stanislau, Stalag 327 Nehrybka, Stalag 369 Kobierzyn en uiteindelijk Oflag 67 Neubrandenburg. Hij maakt deel uit van de groep studenten die Wim Ruyten beschrijft in zijn dagboek. Johan van Hoppe heeft deze dagboekjes overgetypt en voorzien van relevante info en foto’s. Klik hier voor het pdf-bestand. 

23. Krijgsgevangenschap Tweede Luitenant C. Kervink Kgf 32056

Door de familie samengesteld boek met daarin de beschrijving van de krijgsgevangenschap van Kees Kervink. Route: oflag XIII B Neurenberg-Langwasser, Stalag 371 Stanislau en Oflag 67 Neubrandenburg. Wat dit boek zo bijzonder maakt, zijn de ontzettend fraaie tekeningen die Kees heeft gemaakt. Fraaie beelden van de kampen maar ook mooie portretten en karikaturen verlevendigen het geheel. Klik hier voor het pdf-bestand.

24. Dagboek krijgsgevangenschap Sergeant der Eerste klasse E.A. Stuut Kgf 104170

Door Eric van der Most uitgewerkte dagboekaantekeningen van de Sergeant 1e klasse E.A Stuut. Route: Stalag XI A Altengrabow, Stalag III B Fürstenberg en Stalag XI A/Z Gross Lübars 1943-1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

25. Dagboek krijgsgevangenschap Kapitein T. Barends Kgf 7341

Door Eric van der Most uitgewerkte dagboekaantekeningen van de reserve kapitein T. Barends van juni 1943 tot januari 1945. Route: Oflag XXI d/z Schildberg (Wartheland) en Oflag XXI c/z Grüne bei Lissa (Wartheland). Klik hier voor het pdf-bestand.

26. Verhaal over krijgsgevangenschap en verdere carrière van Kapitein van de Genie A.V. van den Wall Bake Kgf 32017.

Door Johan van Hoppe en Diederick van den Wall Bake uitgewerkte aantekeningen voor zijn drie zoons van de latere Luitenant-generaal Alexander Vasmer van den Wall Bake. Hij beschrijft hierin op uitvoerige wijze een aantal ontsnappingspogingen uit Stanislau, Neubrandenburg en Tittmoning. Van den Wall Bake was samen met Machiel van den Heuvel de leidende kracht achter de “Reisvereniging”, de organisatie achter vele ontsnappingspogingen van officieren uit krijgsgevangenschap. Klik hier voor het pdf-bestand.

27. Dagboek van soldaat Abel van Zalen Kgf 107010 over zijn krijgsgevangenschap.

Door Eric van der Most bewerkte dagboekaantekeningen van soldaat Abel van Zalen Kgf 107010 over zijn krijgsgevangenschap in de Stalags Altengrabow, Mühlberg en Wolfsberg. Hierin ook de belevenissen in 7 Arbeitskommando’s en de reis via Italië en Frankrijk naar huis in 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

28. Dagboekaantekeningen van reserve Kapitein F.L. Boer Kgf 7337

Op 20 januari 1945 wordt het kamp van de reserve officieren te Grüne bei Lissa ontruimd en worden de officieren te voet op transport gezet. Bestemming onbekend maar blijkt uiteindelijk Oflag 67 Neubrandenburg te zijn. Te voet gaat het naar Stalag VIII C Sagan en per trein via Stalag IV B Mühlberg naar Neubrandenburg. Onderweg ontsnappen er een aantal en Boer is een van hen. Hij wordt gearresteerd in de buurt van Berlijn en naar Neubrandenburg gebracht. Klik hier voor het pdf-bestand.

29. Dagboekaantekeningen van Wachtmeester G.F.M. Wubben Kgf 271695

Op 4 augustus 1944 wordt Wachtmeester Wubben opgepakt door de Landwacht en afgevoerd in krijgsgevangenschap. Hij wordt afgevoerd naar Amersfoort waar hij nog enige weken verblijft. Pas op 8 september wordt hij afgevoerd naar Stalag IV B Mühlberg. Zijn originele dagboek is in 1996 afgegeven aan het Legermuseum in Delft. Een kopie bevindt zich bij het NIMH, collectie 415 Mojet. Klik hier voor het pdf-bestand.

30. Eindstation ‘de hel van Brüx’ 1943-1945

In dit boek vertelt Leny Probst het verhaal van haar vader Alois Probst Kgf 97984. Vooral zijn belevenissen als krijgsgevangene in het Arb.Kdo 451, Lager 17/18 in Brüx, waar in een fabriek uit bruinkool synthetische benzine werd gemaakt, zijn indrukwekkend. De leefomstandigheden, de werkzaamheden, de diverse bombardementen, alles komt aan bod in dit bijna 300 pagina’s tellende boek, dat vele illustraties bevat. Een aanrader voor iedereen, die meer wil weten over dit grote Arbeitskommando, waar ruim 1200 Nederlandse krijgsgevangenen werkzaam waren. Het boek kost 12,50 euro excl verzendkosten en is te bestellen via een mail aan: lenyprobst@outlook.com of krijgsgevangen@gmail.com

31. Dagboekaantekeningen van Cadet-vaandrig H.F. Pothast Kgf 30877

Aantekeningen gemaakt in een agenda uit 1942 door de cadet-vaandrig Hendrik Frederik “Bob” Pothast. In 1943 geen aantekeningen en in 1944/1945 slechts sporadisch. Hij geeft wel een goede inkijk in het leven in Neurenberg-Langwasser, de hoop om snel terug te keren naar Nederland en zijn kijk op de oudere officieren, die door hun gedrag geen voorbeeld vormen voor de jongeren. Ook spreekt hij veel met zijn verloofde Dorry, die hij “Doyke” noemt over hoe het later zal zijn. Klik hier voor het pdf-bestand.

32. Krijgsgevangene 106057

Door Kees van den Brink vastgelegd verhaal over zijn vader Leo van den Brink, die van 1 juni 1943 tot 8 mei 1945 krijgsgevangene was in Duitsland. Hij zat achtereenvolgens in de kampen: Stalag XI-a Altengrabow, Stalag XI-b Fallingbostel en het Arb.Kdo 5011 Teschendorf. Klik hier voor het pdf-bestand.

33. Verslag krijgsgevangenschap van dienstplichtig soldaat M.J. Lens Kgf 106651

Kort verslag van de tijd doorgebracht in Stalag XI-a Altengrabow, Stalag IV-b Mühlberg en zijn werkzaamheden in de Mitteldeutsche Stahlwerke G.m.b.H. te Gröditz. Klik hier voor het pdf-bestand. 

34. Dagboek van Sergeant 1e klas Marcus de Zee Kgf 105367

Door Eric van der Most uitgewerkte dagboekaantekeningen van Sergeant Marcus de Zee, die vanaf 13 mei 1943 tot 3 juni 1945 krijgsgevangene was in Duitsland. Hij zat achtereenvolgens in Stalag XI-a Altengrabow, Stalag 327 Nehrybka, Stalag 369 Kobierzyn en Stalag IV-b Mühlberg. Klik hier voor het pdf-bestand.

35. Belevenissen uit het begin van mijn krijgsgevangenschap van soldaat Johannes Jan Pols Kgf 106733

Door zoon Nico Pols bewerkte dagboekaantekeningen van de krijgsgevangenschap van soldaat Johannes Jan Pols, die zich in juni 1943 meldde in Amersfoort en na registratie in Stalag XI-a Altengrabow naar Arbeitskommando Riesa 460 Bahnmeisterij ging. Klik hier voor het pdf-bestand. 

36. Dagboek van Herman Kroonenberg, een Joodse krijgsgevangene Kgf 103169

Dagboek van de Joodse krijgsgevangene Herman Kroonenberg, die krijgsgevangenschap gebruikte om deportatie te voorkomen. Hij zat in de kampen Stalag XI-a Altengrabow en XI-b Fallingbostel en in de Arb.kdos Bosse 5013 en Uelzen 5003. Klik hier voor het pdf-bestand. 

37. Dagboek van Bas Brouwer Kgf 98665 

Door Eric van der Most bewerkt dagboek dat zich bevindt in collectie 444 Krijgsgevangenschap en kampen, inv. 56 van het NIMH te Den Haag. Het dagboek beschrijft als een van de weinige wat de rol was van de medische keuringen in Stalag IV-b Mühlberg ten behoeve van de inzet in de Arbeitskommandos. Klik hier voor het pdf-bestand.

38. Anne Dantus van Steenbergen Kgf 105027

Door Eric van der Most geschreven verslag van de diverse kampen waarin Van Steenbergen verbleef. Geeft een goed beeld van een jongeman, die als ordonnans in verschillende officierskampen zat. Klik hier voor het pdf-bestand.

39. Arie Jonkers Kgf 107735

Door Eric van der Most bewerkt dagboek van soldaat Arie Jonkers, die via Stalag XI-a Altengrabow en Stalag IV-b Mühlberg terechtkwam in de Arbeitskommandos Moosheim en HASAG, vallend onder Stalag IV-g Oschatz. Klik hier voor het pdf-bestand.

40. Wachtmeester Jaap Langhenkel: De krijgsgevangenenweg van 400 Nederlandse onderofficieren in de periode 1943-1945

Door Eric van der Most bewerkte aantekeningen van wachtmeester J.C. Langhenkel Kgf 104349, waarin de geschiedenis van 400 werkweigerende Nederlandse onderofficieren wordt beschreven. Klik hier voor het pdf-bestand.

41. Soldaat Jo Woudenberg Kgf 107277

Door Eric van der Most bewerkte aantekeningen van soldaat Jo Woudenberg, 10 juni tot 5 september 1943. Klik hier voor het pdf-bestand.

42. Soldaat Jan Francissen Kgf 98242

Door Eric van der Most bewerkte aantekeningen van soldaat Jan Francissen, 5 augustus 1943 tot 11 mei 1945. Klik hier voor het pdf-bestand.

43. Het verhaal van soldaat Joop van der Kolff Kgf 96797

Door Eric van der Most bewerkt dagboek van soldaat Joop van der Kolff 1943-1945. Hij zat in Stalag IV-b Mühlberg en was werkzaam in het Arb.kdo 451 Brüx. Klik hier voor het pdf-bestand.

44. De brieven van soldaat Jacobus van den Berg Kgf 97278

Het verhaal over Jacbus (Ko of Kobus) van den Berg is in hoofdzaak gebaseerd op de bewaard gebleven brieven en andere documenten in het archief van het oorlogsverzetsmuseum te Rotterdam. De door Jacobus van den Berg verstuurde brieven behoren -naast het dagboek van korporaal Luuk Kuijk en de brieven van soldaat Arie Jonkers- tot de schaarse bronnen, die een beschrijving geven van het werken en leven in het Arbeitskommando van de fabrieken van Hugo Schneider (HASAG) te Leipzig. Het is om die reden dat de brieven en documenten van Jacobus van den Berg door Eric van der Most zijn bewerkt. Klik hier voor het pdf-bestand.

45. Het dagboek van foerier Floor van Reijsen Kgf 104087

Door Eric van der Most bewerkte aantekeningen van foerier Floor van Reijsen. Hij zat als krijgsgevangen onderofficier achtereenvolgens in Stalag XI-a Altengrabow en werd gedwongen tewerkgesteld in het Arbeitskommando Stegskopf van Stalag XII-d Trier. Door ziekte bracht hij enige tijd door in een Lazarett in Trier, om daarna terug te keren naar Nederland. Klik hier voor het pdf-bestand.

46. Het dagboek van Luuk Kuijk Kgf 98535

Het dagboek van korporaal L.W. (Luuk) Kuijk is bewerkt door Eric van der Most. Aan het oorspronkelijke dagboek zijn de gebeurtenissen van mei 1940 toegevoegd. Het dagboek van korporaal Luuk Kuijk is een van de meest volledige, dat de gebeurtenissen in de munitiefabriek van Arbeitskommando HASAG in Leipzig beschrijft. Na eerder in de achterhoedegevechten van de Grebbeberg al een aantal kameraden te hebben verloren en Luuk zelf ternauwernood het leven behield, verloor hij in Leipzig opnieuw een aantal goede vrienden. Klik hier voor het pdf-bestand.

47. Het verhaal van Hendrik Lassche Kgf 104115

Korporaal Hendrik Lassche heeft bijna zeker in krijgsgevangenschap in Duitsland een dagboek bijgehouden. Dit dagboek is helaas zoekgeraakt en mogelijk zelfs verloren gegaan. Dat is jammer, omdat het een complete beschrijving had kunnen geven van de Nederlandse krijgsgevangenen in de Arbeitskommandos Greibensee en Stegskopf. Het verhaal van Hendrik Lassche is door Eric van der Most gereconstrueerd. Klik hier voor het pdf-bestand.

48. Dagboek van Theo van den Hurk Kgf 1590

Dit is het bijzondere en vreemde verhaal van een Nederlander, die zich in september aanmeldt bij de Britten en als sergeant krijgsgevangen wordt gemaakt en via allerlei kampen in mei 1945 weer terugkeert in Londen. Hij is voor de Duitsers geen Nederlandse krijgsgevangene maar een Britse krijgsgevangene. Klik hier voor het pdf-bestand.

49. Dagboek van wachtmeester Joop Viaene Kgf 98531

Dit is het dagboek van wachtmeester Joop Viaene. Joop Viaene behoorde tot de groep Nederlandse krijgsgevangenen die na 1943 door verraad alsnog in krijgsgevangenschap geraakten. Hij beschrijft in zijn dagboek de gevangenname, de overbrenging in krijgsgevangenschap en de periode in Mühlberg. Hij is tweemaal ontsnapt en heeft zich op zeker moment vrijwillig opgegeven om te gaan werken in de Remonteschool, de “Reit- und Fahrschule IX” in Oschatz. Maar ook in dit Arbeitskommando is hij weer ontsnapt en weer gegrepen. Klik hier voor het pdf-bestand.