Krijgsgevangen.nl

Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap 1940-1945

Inleiding

Met deze website vertellen Johan van Hoppe en Eric van der Most het verzwegen verhaal van de Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenkampen 1940-1945. Teruggekeerde officieren, onderofficieren en manschappen uit de diverse Offizierslager (Oflag) of Mannschafts-Stammlager (Stalag) probeerden na de oorlog zo goed als mogelijk hun leven weer op te pakken. Vertellen over deze tijd hoorde daar niet bij en vaak werd er ook niet naar gevraagd. Iedereen had een vervelende periode achter de rug, zowel de militairen als ook de familie. Dus doorpakken en vergeten wat er was gebeurd. Deze website geeft in foto’s, documenten en dagboeken weer wat deze mannen beleefden, wat hun dagelijkse beslommeringen waren maar ook hun angsten, hoop en de gedachten aan thuis. Wij hopen hiermee namens hen het verhaal te vertellen, dat waard is verteld en doorgegeven te worden.

Er zijn in de periode 1940-1945 verschillende groepen krijgsgevangenen te onderscheiden:

1. De militairen die in de meidagen van 1940 krijgsgevangen worden gemaakt en korte tijd verblijven in kampen in Duitsland.

2. De groep generaals, die in juli 1940 worden afgevoerd in krijgsgevangenschap. Eerst alleen de generaal Winkelman en de beide broers luitenant-generaal en generaal-majoor Van Voorst tot Voorst. Ook de chauffeur van Winkelman, korporaal van der Pol die vrijwillig zijn chef 5 jaar volgt in krijgsgevangenschap hoort nadrukkelijk bij deze groep.

3. De 69 officieren, cadetten en stoker 2e klasse die in juli 1940 weigeren de erewoordverklaring te tekenen en die meteen in krijgsgevangenschap gaan. Later aangeduid als de “Colditz-groep”, omdat zij hier in 1941-1943 gevangen zitten. De drie generaals uit deze groep worden in september 1940 samengevoegd met de groep Winkelman.

4. De groep beroepsofficieren, cadetten en adelborsten die in mei 1942 worden opgeroepen zich te melden en dan plotseling in krijgsgevangenschap worden gevoerd. De generaals in deze groep worden niet samengevoegd met de groep Winkelman. De 135 reserve-officieren en vaandrigs die zich op 1 maart 1943 in Utrecht moeten melden en vandaar in krijgsgevangenschap gaan, tel ik hierbij omdat zij in 1940 bestemd waren om beroepsofficier te worden maar dat ten tijde van de capitulatie nog niet waren.

5. De groep beroepsonderofficieren en -manschappen, dienstplichtigen en reserve-officieren die vanaf mei 1943 worden opgeroepen zich te melden voor krijgsgevangenschap. In deze groep wil ik nadrukkelijk ook de ongeveer 60 studenten vermelden, die de loyaliteitsverklaring weigeren te tekenen en bewust kiezen voor krijgsgevangenschap boven werken in Duitsland.

6. De individueel opgepakte militairen vanaf 1944. Zij hebben zich niet gemeld of zijn ondergedoken. Tijdens controle of door verraad worden zij opgepakt en na een onderzoek (waarbij geen ernstige vergrijpen werden vastgesteld) volgt transport in krijgsgevangenschap.

Ons doel is het, om zoveel mogelijk informatie op deze website weer te geven. Hiervoor maken wij gebruik van informatie uit het Nationaal Archief (NA), het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) – beiden in Den Haag – en het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies te Amsterdam. Veel informatie is bij deze archieven nog niet gedigitaliseerd en vooral de namenlijsten bij het NA zijn alleen persoonlijk te raadplegen. Vanaf 2012 zijn de gegevens van circa 11.500 Nederlandse krijgsgevangenen in het NA door E. van der Most gefotografeerd en gedigitaliseerd. De gegevens van 10.000 krijgsgevangenen uit mei 1940 heb ik zelf bij het NIMH verzameld. Al deze data is verwerkt in de database van krijgsgevangen.nl Hierdoor komt deze informatie nu voor een grote groep mensen eenvoudig digitaal beschikbaar. Zowel het NA als ook het NIMH verwijzen naar onze website als het gaat om informatie over krijgsgevangenen.

U kunt ons helpen, door informatie met ons te delen. Dit kunnen foto’s, documenten, dagboeken, voorwerpen zijn. Alles is welkom en draagt bij aan een steeds completer beeld van deze periode. Ik ben dankbaar voor alles en heb in de afgelopen jaren van diverse mensen materiaal mogen ontvangen.

Wij willen met deze website de geschiedenis van alle Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap onder de aandacht brengen.

J.G.M. van Hoppe, luitenant-kolonel b.d.
E. van der Most, militair historicus