Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap 1940-1945

Stalag IV B Mühlberg

Stalag IV B Mühlberg was een groot, zo niet het grootste, krijgsgevangenenkamp van de Duitsers. In september 1939 begon men met het vellen van bomen om plaats te maken voor de bouw van het kamp. Op 24 september is het plan klaar en op 26 september wordt dit plan “geprüft” door de Bauabteiling I van de Wehrkreisverwaltung IV in Dresden. Men kon nu echt beginnen op het terrein van 625 x 500 meter.

Voor een kamp van 10.000 gevangenen waren 40 barakken nodig van elk 250 gevangenen. Hierbij was ook per 4 barakken een toiletbarak. Elke barak van 12,3 meter breed en 63,8 meter lang biedt plaats aan 250 gevangenen. De “Vorbau”, het stukje aan de kopse kant van elke barak, was 6 meter lang en 2,15 m breed. In een barakhelft waren 5 woon- en slaapgedeelten van 60m2 voor elk 24 gevangenen. In werkelijkheid werden er bedden voor 36 gevangenen per gedeelte ingericht, ook in het deel voor de oudere onderofficieren. De hoogte was 3,25 meter. In het midden van de barak was een wasruimte van 36m2, een waskeuken en een “Küche für Heimatsendungen”.

Voor 10.000 gevangenen waren 1.000 bewakers nodig (1 op 10). Er zijn 2 Landesschützenbataljons met elk 4 Compagniën. Één bataljon moet max 400 meter van het kamp gelegerd zijn, het andere bataljon binnen een straal van 5 km van het kamp.

Gevangenen komen aan in het “Vorlager”, het eerste deel van het kamp, dat afgescheiden is van het hoofdkamp. Hier worden ze geprüft, ontluisd, onderzocht door een arts en krijgen ze hun “Erkennungsmarke”, het gevangenenplaatje met hun nummer.

IMG_6596

1. Plattegrond van Stalag IV B Mühlberg. Ingang bij de letter A.

IMG_6595

Het kamp is een mengeling van vele nationaliteiten: Fransen, Serven, Engelsen, Australiërs, Nieuw-Zeelanders, Zuid-Afrikanen, Belgen, Nederlanders. Ook vele Russen maar deze leven op een afgesloten deel van het kamp. In 1943 komen er ook Italianen bij.

Er worden op het terrein veel voetbalwedstrijden gehouden, vooral door de Engelsen, want zij hebben veel beroepsvoetballers in hun midden. Met uitzondering van wat corvee werkzaamheden, is men de gehele dag vrij. Er is twee keer per dag appèl op het grote voetbalveld. Naar het tenue waarin de mensen rondlopen wordt niet gekeken, als men er maar is.

Voor de geestelijke verzorging van de Nederlanders zijn er 4 personen: ds van Garderen en ds de Kluis voor de protestanten en paters de Boer en Voesten voor de katholieken.