Krijgsgevangen

Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap 1940-1945

Oflag VI A Soest

1938 wordt gestart met de bouw van een infanteriekazerne in de stad Soest. Het bestaat uit een aantal stenen gebouwen van 2 verdiepingen, een aantal houten gebouwen en een groot open terrein. Het geheel is omgeven met dubbel prikkeldraad en voorzien van wachttorens en bewakers met honden.

Soest_002 1. Ansichtkaart met ingang Oflag VI A.

Op 15-11-1939 wordt de kazerne omgevormd tot krijgsgevangenkamp: Stalag VI E.

Op 05-06-1940 wordt het dan een krijgsgevangenkamp voor officieren: Oflag VI A.

Als eersten worden er Nederlanders en Belgen ondergebracht. De Belgen worden gescheiden in Vlamingen en Walonen en in aparte gebouwen gehuisvest. Tussen deze gebouwen komt extra prikkeldraad.

Soest_0042. Ansichtkaart met de scheiding van Vlamingen en Walen

In juli 40 komen er 1.300 Franse officieren aan in Soest. Na het vertrek van de Belgen in augustus 40 en de overplaatsing van de Nederlanders in november 40, wordt Oflag VI A een geheel Frans krijgsgevangenkamp. De nummers van de Nederlanders lopen van 2908 tot 2969.

pasfoto Henk 3. Pasfoto Henk van Ameyden van Duym

De Nederlanders die geweigerd hebben om de erewoordverklaring te tekenen proberen in Soest om de draad op te pakken. Wennen aan het idee om vastgehouden te worden, niet te weten wat men van plan is, de dagen te vullen met activiteiten (officieren mogen immers niet werken in krijgsgevangenschap).Uiteraard ook een aantal keren per dag appèl.

Soest_0014. Majoor Edu Engles in gesprek met een duitse Unteroffizier.

Van alle gevangenen wordt een appèlkaart aangelegd (‘Personalkarte’), waarbij uiteraard de foto met krijgsgevangennummer. Op de voorzijde wat personalia en op de achterkant ruimte voor ziekteperiodes, vaccinaties, overplaatsingen, bestraffingen en eventuele tewerkstellingen.

Grijzen2967_PK5. De Personalkarte van Tlnt Willem Grijzen. Met de aantekening: “die Holl. Kgf sind fast durchweg englandhörig und deutschfeindlich. Sie besitzen einen grossen Freiheitsdrang, sodass besondere Sicherheitsmassnahmen zur Verhütung von Fluchtversuchen erforderlich sind”

666. Personalkarte van Henk van Ameyden van Duym

De nog steeds niet afgewerkte kamers worden schoongemaakt, ingericht en corveediensten worden ingesteld. Een grote kamer wordt bestemd tot leeszaal en de kantine wordt gerund door de kapitein Adrie Nouwens. Omdat het briefverkeer met thuis nog niet helemaal loopt en er ook nog geen rode kruis pakketten komen, is er in deze tijd toch wel sprake van honger. Sport, lezen en het volgen van lezingen en cursussen zijn populaire activiteiten.

Maar de drang om te ontsnappen is er ook bij een aantal Nederlanders.

Van de Nederlanders is niet veel fotomateriaal beschikbaar. Ze hebben ook maar een korte periode in Soest gevangen gezeten. Van de Fransen is veel materiaal beschikbaar, zij hebben er van 1940 tot aan de bevrijding in 1945 gevangen gezeten. Hieronder een aantal aquarellen die een indruk geven van het kampleven in Oflag VI A Soest.

aquarelsoest0148. Aquarel Gezicht vanaf kamp naar Duitse Kommandantur.aquarelsoest0029. Aquarel Wandelen op de appèlplaats. Rechts de kantine.aquarelsoest00110. Aquarel Interieur kantine. Gerund door o.a. Kap A. Nouwens.aquarelsoest00811. Aquarel Lekker badderen.aquarelsoest00312. Aquarel De vruchtenkelder

Op 30-09-40 vindt de eerste ontsnappingspoging plaats door Ltz2 Hans Larive. Wanneer er een pakket binnenkwam, dan werden de mensen opgeroepen om hun pakket te komen ophalen in een houten gebouwtje. Na de nodige voorbereiding (die in de komende jaren veel professioneler wordt) gaat Hans er ook heen en in de menigte ziet hij kans weg te lopen, ongezien over het prikkeldraad te klimmen en weg te komen. Als kleding heeft hij zijn marine uniform aan (donkerblauw, zonder de strepen erop) en een ski-jack. Lopend en gebruik makend van de trein weet hij via Ulm de Zwitserse grens te bereiken. Hier wordt hij echter gepakt en tijdens het verhoor door de Gestapo, vertelt de Duiste ondervrager hoe Larive wel over de grens had kunnen komen. Deze informatie deelt Hans bij terugkeer met zijn collega’s en zal later gebruikt worden voor ontsnappingen uit Oflag IV C Colditz door zowel de Nederlanders als ook door de Engelsen. Hijzelf weet in 1941 te ontsnappen uit Oflag IV C Colditz en via de grensovergang bij Gottmadingen Zwitserland te bereiken.

 

Soest_00513. Ltz2 Hans Larive

Op 11 november is het vertrek vastgesteld naar het volgende kamp: Oflag VIII C Juliusburg. Larive wordt een week van tevoren ontslagen uit voorlopig arrest om zich gereed te kunnen maken samen met de anderen. Later zijn de Duitsers niet meer zo soepel. Tijdens de treinreis lukt het Ltz Douw van der Krap om uit een raam te klimmen en op het dak van de trein te komen. Hij begeeft zich al springend naar de laatste wagon. Zijn halsbrekende toeren zijn echter gadegeslagen door een motorrijder, die snel naar het volgende station gaat en doorgeeft wat hij heeft gezien. De trein wordt tot staan gebracht en een appèl wordt gehouden. Douw vd Krap moet de reis vervolgen tussen de Duitse bewakers in.