Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap 1940-1945

KGF 30049 P.J.A. Wouters

Petrus Johannes Antonius Wouters (Piet) werd geboren op 13 oktober 1916 te Arnhem.

Gedurende zijn schooltijd, die in Arnhem plaatsvond, werd zijn vader overgeplaatst naar de Infanteriekazerne te Venlo, zodat Piet de HBS in Venlo heeft afgemaakt en eindexamen deed in 1936.

Op 1 september 1936 moest hij zich in Middelburg melden voor een opleiding tot onderofficier administrateur. Een jaar later ging hij van Middelburg door naar de KMA om beroepsofficier te worden. In de zomer van 1939 studeerde hij af als tweede luitenant.

kgv 002

Beëdiging als tweede luitenant

In augustus van dat jaar werd hij als officier toegevoegd aan het regiment wielrijders. Kort daarna ontving hij de mobilisatie oproep van 29 augustus en moest zich in Leiden melden bij III-6 R.A.

 mobilisatieoproep

Mobilisatie-oproep

Tijdens de oorlog raakte hij betrokken bij gevechtshandelingen rond het vliegveld Valkenburg. Na 10 mei werd hij, zoals alle militairen, gedemobiliseerd en tekende , na veel discussie, de erewoordverklaring:

kgv 041

Eerewoordverklaring

Op 15 mei 1942 moest hij zich voor de tweede maal melden voor controle bij de Friesland (Wilhelmina-)kazerne te Assen. Hoewel van te voren wantrouwig, had hij toch besloten om zich te melden. De week ervoor was hij met zijn toekomstige vrouw een weekje op vakantie geweest in Friesland en Groningen en op de terugweg deden zij Assen aan. Bij de ingang van de kazernepoort werd zijn verloofde tegengehouden. Erop vertrouwend dat hij snel weer naar buiten zou komen, wachtte zij daar op hem. Toen zij uiteindelijk van de bewakers van de poort begreep dat hij er niet meer uit zou komen als vrij man, heeft ze hemel en aarde bewogen om toch nog naar binnen te komen om afscheid te kunnen nemen en ook om haar persoonsbewijs, dat hij bij zich droeg, terug te kunnen krijgen. Binnen heerste een  sfeer van totale verslagenheid: ze zaten in de val. Zijn verloofde heeft de nacht in Assen door moeten brengen bij kennissen en aldaar geld moeten lenen voor de terugreis per trein, aangezien ze in de commotie ook vergeten was om de treinkaartjes te vragen.

Het transport ging naar Oflag XIII B Langwasser, bij Neurenberg.

kgv 027

Aankomstmelding Neurenberg-Langwasser

Wouters30049_PK

Personalkarte

De eerste weken was er nauwelijks correspondentie mogelijk en de voeding en huisvesting in het kamp liet ook te wensen over. Dankzij de inspanningen van het Rode Kruis kwam er toch een regelmatige pakketdienst tot stand, die voornamelijk etenswaren en kleding bevatte. In de eerste week van gevangenschap lukte het hem om twee briefjes naar buiten te smokkelen, die uiteindelijk bij Mia, zijn verloofde, terecht kwamen via een arts die het kamp had bezocht.

kgv 039 kgv 038

Gesmokkelde briefjes

Daarin maakte hij melding van de algemene indruk die de gevangenen hadden, nl. dat zij zeer binnenkort weer terug naar Nederland gestuurd zouden worden. En ook vermeldde hij dat binnenkort wederom de erewoordverklaring getekend zou moeten worden, dezelfde die ze twee jaar daarvoor ook hadden getekend. Een detachement van 200 man zou al vertrokken zijn. Hij deed een beroep op Mia om toch vooral te proberen een onmisbaarheidsverklaring te verkrijgen, al moest het bij gen. Christiansen zelf zijn (gen. Christiansen was de Wehrmachtsbefehlshaber in Nederland). Al deze inspanningen waren tevergeefs: op 1 en 2 augustus 1942 gingen alle officieren op transport naar Stanislau (Galicië), een veel betere huisvesting maar ook veel meer naar het oosten.

Er werd in het kamp door de gevangenen zelf van alles gerorganiseerd om de tijd door te brengen: toneel, talencursussen, sport, muziek, tekenen en houtsnijwerk:

kistje

Zogenaamd Stanislau kistje voor Mia

Op 15 januari 1943 trouwt hij met Mia van Roosmalen, uiteraard met de handschoen. Het werd die dag groot feest op kamer 184.

menuhuwelijk

kamerindeling184

Kamergenoten Kamer 184, 3e compagnie, Ie bataljon

Op 13 januari 1944 vertrekt het contingent met daarin Piet, wegens de opmars van de Russen naar het westen, met bestemming Neubrandenburg, Oflag 67. Op 11 en 12 januari zijn de overige transporten al vertrokken. Op 25 februari 1944 deed hij een eerste poging om te ontsnappen maar werd bij de voorbereiding al gepakt en kreeg 7 dagen arrest (Stubenarrest).

kgv 042

Bevel waarin verschillende officieren en cadetten worden bestraft

Dit muisje zou nog een staartje krijgen: Mia werd opgepakt en door de SD (Sicherheitsdienst) verhoord aan het Nassauplein in Den Haag. Ze dachten dat Mia betrokken was bij deze ontsnapping en dreigden haar met Ravensbrück als ze niet mee zou werken. Ondertussen paniek in huize van Roosmalen: Mia’s vader die in het verzet zat, dook 2 weken onder in Den Haag, met medeneming van alle wapens die in huis verborgen waren. Ook de onderduikers die in huis waren, waaronder een Joodse vrouw, werden  elders ondergebracht.

Vanuit barak 9, waar Piet zich toen bevond, werden verschillende tunnels gegraven, toch lukte het hem niet om te ontsnappen: tunnels werden ontdekt of liepen onder water.

Na 10 juni 1944 werden er 300 oudere officieren naar Tittmoning (Ilag VII) overgebracht en werd de lastige barak 9 verspreid over andere barakken: Piet kwam in barak 18a terecht.

In januari 1945 ondernam hij een nieuwe vluchtpoging met een pas op naam van zijn schoonvader en een foto van een vreemde die een beetje op hem leek, verder wel een mooi werk van de ‘reisvereniging’.

scannen00005

Valse pas zoals zo velen die hadden

Op 28 april 1945 vond de bevrijding van Oflag 67 door de Russen plaats.

Wouters30049_NBR_009

Russische pas, waarin verklaard wordt dat PJA Wouters een krijgsgevangen Nederlandse officier is.

Hij kreeg nu te maken met een heel andere ‘cultuur’: de Russen stalen alles wat los en vast zat, vooral horloges waren populair. Wekkers waren hen onbekend: als die afgingen richtten ze hun machinepistolen erop.

Wouters30049_NBR_021

Radio uitzending op 4 mei 1945 bij barak 15b

Wouters30049_NBR_020

Oflag 67 bevrijd: poort met vlaggen van diverse nationaliteiten

Gedurende 3 weken werd veel van de omgeving verkend en er werden voetbal wedstrijden gespeeld.

Wouters30049_NBR_010

Voetbalwedstrijd 3 mei 1945: Ned-Eng; Nederland wint met 3-2

Wouters30049_NBR_023

Groepsfoto Oflag 67: Piet Wouters geheel op voorgrond

Na die 3 weken gingen alle officieren met Russische trucks naar de demarcatielijn aan de Elbe en werden daar overgenomen door de Engelsen.

wouters30049_NBR_001

Vertrek uit Neubrandenburg

Wouters30049_NBR_003

Gedurende de reis naar huis. Piet op linker treeplank van de truck. Waarschijnlijk Lüneburg

Wouters30049_NBR_006

Piet met accordeon tijdens de terugreis

De thuisreis door een totaal verwoest Duitsland verliep daarna redelijk snel.