Krijgsgevangen

Nederlandse militairen in Duitse krijgsgevangenschap 1940-1945

Herdenking Stanislau 2012

Op 23 maart 2012 vond in het voormalig M-Stammlager (Stalag) 371 een herdenking plaats ter gelegenheid van het feit, dat het 70 jaar geleden was dat dit kamp werd opengesteld voor Nederlandse officieren en cadetten/adelborsten. Dankzij de inspanningen van de defensie attaché in Kiev, de honorair consul voor Nederland in Lviv en de Stichting “Leven achter Prikkeldraad 1940-1945” werd een 4-daagse reis georganiseerd naar Lviv (Lemberg) en Ivano-Frankivsk (Stanislau).

Aangezien de sporadische oud-gevangenen op zeer hoge leeftijd zijn en deze reis niet meer kunnen maken, werden een 3-tal kinderen en 1 kleinkind van oud-gevangenen opgespoord en waren zij zeer enthousiast om deze reis mee te maken. Daarnaast bestond het gezelschap uit een 10-tal geïnteresseerden, waaronder de beheerder van deze website.

Op de eerste dag werd gevlogen van Amsterdam via Wenen naar Lviv. ’s Avonds hadden we een heerlijk diner in de oude binnenstand van Lviv. De volgende morgen werd de reis naar Ivano-Frankivsk gemaakt. Deze 3 uur durende busrit ging over zeer hobbelige wegen maar ondanks dat, was deze reis vele malen comfortabeler dan de treinreis die de gevangenen in 1942 of 1943 hebben gemaakt. Aangekomen in Ivano-Frankivsk werd eerst een bezoek gebracht aan het cadettenkamp. Althans, dat dachten we. Door een communicatiefout bleken we niet op de locatie van het cadettenkamp te zijn maar op een kamp van een speciale eenheid van de Oekraïnse tactische luchtmacht. In vol ornaat werden we ontvangen en uitbundig begroet door de commandant. Al snel kwam het besef, dat we op de verkeerde locatie zaten. Vol tact werd afscheid genomen en vervolgden we onze reis naar ons einddoel: Stalag 371 Stanislau.

Hoewel misschien anders verwacht, lag het kamp midden in de stad. Omgeven door een 5 meter hoge muur en daarachter allerlei huizen. Eenmaal door de hoofdpoort zag je het gebouw liggen, precies zoals je het had voorgesteld van de foto’s en tekeningen uit diverse boeken. Na een welkom door de lokale commandant, de gouverneur en de burgemeester van de stad Ivano-Frankivsk, gingen we naar een plaats tussen de vleugels van het gebouw waar de ceremonie zou plaatsvinden.

Allereerst werden er bloemen gelegd bij het monument ter gedachtenis aan de onoverwinnelijken. Daarna werd het Nederlandse en Oekraïnse volkslied gespeeld. Er werden toespraken gehouden door de defensie attaché, de gouverneur, de burgemeester en door de voorzitter van de Stichting “Leven achter Prikkeldraad 1940-1945”. Er werd ook een toespraak gehouden door de zoon van de kapitein Ir Brethouwer, wiens geschiedenis ook op deze site staat vermeld. Deze Toespraak Ir DHG Brethouwer was erg emotioneel en betekende veel, ook voor de andere aanwezige (klein)kinderen. Na deze plechtigheid, die bijgewoond werd door een groot aantal Oekraïnse officieren, was er gelegenheid om een bepaalde vleugel van het gebouw van binnen te bekijken. Het idee om door de gang te lopen en in de diverse kamers te komen, waar ook de Nederlandse officieren in 1942 en 1943 hebben geleefd, maakte veel indruk. Het was er bijna niet veranderd: de kamers en de vloeren waren nog identiek. Voor foto’s hiervan zie menu-item Foto’s Stalag 371 Stanislau 2012.

Het hospitaal in de hoek van het kamp waar toendertijd een klein groepje dennebomen stonden en waar bijna alle groepsfoto’s in de oorlog zijn gemaakt, mocht niet bezocht worden.

Nadat alles gezien was en honderden foto’s waren gemaakt, gingen we naar de begraafplaats in de stad, waar we bloemen hebben gelegd bij de 4 graven van Nederlandse officieren, die tijdens hun krijgsgevangenschap in Stanislau zijn overleden. De kleinzoon van de Luitenant-kolonel Keppel-Hesselink hield een emotionele toespraak bij het graf van zijn grootvader. In de avond werd er in het hotel een diner aangeboden door de gouverneur en de burgemeester en werden er medailles uitgereikt aan de defensie attaché en zijn assistent.

De volgende dag verlieten we Ivano-Frankivsk en gingen we weer terug naar Lviv. In Lviv bezochten we het graf van Cadet-vaandrig Hans von Seydlitz-Kurzbach, die op 11 januari 1944 ontsnapte uit Stalag 371 Stanislau. Hans sloot zich aan bij de partizanen, trouwde met Olga en overleed in 1944 aan de gevolgen van een infectie. De rest van de dag werd ingevuld met toeristische activiteiten, waarbij een rondrit door de oude binnenstad van Lviv uiteraard niet mocht ontbreken. In de avond kregen we een diner aangeboden van de defensie attaché in Kiev.

De laatste dag werd in de ochtend gevuld met het bezichtigen van de binnenstad en het doen van de laatste aankopen. Na voorzien te zijn van een heerlijke lunch in het opera gebouw van Lviv, begonnen we om 14.00 uur aan onze terugreis naar Nederland. Vol van indrukken en emoties maar nog voller van dankbaarheid dat we dit mochten meemaken, kwamen we aan op Schiphol. Na uitbundig afscheid nemen vervolgde ieder zijn reis naar huis.

Deze herdenking is voor iedereen maar vooral voor de familieleden van de oud-gevangenen een zeer bijzonder moment geweest dat ze voor geen goud hadden willen missen!